بارانها فراوان مىشوند وبدن حيوانات به سبب فرو نشستن حرارت غريزي قوى مىشوند ودر بهار طبيعت به حركت در مىآيد وموادّى كه در زمستان ذخيرة سازى شده بود آشكار مىشوند ، پس گياهان مىرويند ودرختان شكوفه مىدهند وحيوانات براي ارضاى غريزهء جنسي به هيجان مىآيند ودر تابستان هوا گرم مىشود وميوه‌ها مىرسند ومواد زايد بدن تحليل مىرود ، چهرهء زمين خشك وآمادهء ساختمان وبنا مىشود . در پاييز سرما وخشكى آشكار مىشود وبه تدريج بدنها براي ورود به زمستان آماده مىشوند زيرا اگر به يكباره زمستان فرا رسد انسانها از بين مىروند . امّا فايدهء ماه : با حركت آن ، ماه وسال پديد مىآيد چنان كه خداوند متعال فرموده است : قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسابَ « 23 » . انسان با دانستن حساب ، بر نظم زندگى از نظر زراعت وشخم زدن توانا مىشود وخود را براي مواد لازم زمستان آماده مىكند وبا دگرگونى حالت ماه با زياد وكم شدنش ، وضع رطوبت در زمين مختلف مىشود وزندگى انسان نيز تغيير مىكند . اگر خداوند أفلاك را بدون ستاره مىآفريد وخلقت أفلاك تاريك وظلمانى مىبود ، آنچه كه از اختلاف فصول ، گرما وسرما نام برديم پديد نمىآمد . بنا بر اين استعدادها بارور وشكوفا نمىشد وفصلى از فصلى ديگر تشخيص داده نمىشد چنان كه حق متعال فرموده است : وَعَلاماتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ « 24 » ، وسخن ديگر حق متعال كه فرمود : وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ « 25 » .

--> ( 23 ) سورهء يونس ( 10 ) : آيهء ( 5 ) : براي ماه گردش قرار داد تا سال وحساب را بدانيد . ( 24 ) سورهء نحل ( 16 ) : آيهء ( 16 ) : ستارگان نشانه‌هايى هستند وبه وسيلهء آنها انسانها راه مىيابند . ( 25 ) سورهء انعام ( 6 ) : آيهء ( 97 ) : خدا كسى است كه ستارگان را براي شما قرار داد تا در تاريكيهاى صحرا ودرياها هدايت شويد .